Genel Ve Özel (Gizli) Blok Zincirleri Nedir? Farkları Nelerdir?

Büyük olasılıkla blok zinciri teknolojisi en azından duyulmuştur. Ancak pek çok kişi blok zinciri teknolojisinin gerçekte ne anlama geldiğinden tam olarak emin değildir ve Web3'ün keşfedilmemiş bir alan olduğunu düşünmektedir. Ayrıca, hem özel hem de genel blok zincirleri tartışıldığında, insanların kafası karışmakta ve genel ve özel blok zincirleri arasındaki farkın ne olduğunu merak etmektedirler.

Burada özellikle mevcut iki ana zincir türü ele alınmaktadır: genel ve özel blok zincirleri. Bu zincirlerin avantajlarını ve dezavantajlarını, benzerliklerini ve farklılıklarını ve çok daha fazlası karşılaştırılacaktır.

Halka Açık ve Özel Blok Zincirleri: Aradaki Fark Nedir?

Herkese açık bir blok zinciri, internet bağlantısı kurulduğu sürece herkesin erişebileceği bir ağdır. Buna karşılık, özel bir blok zincirine yalnızca izni olanlar erişebilir. Örneğin bir şirket, çalışanları için kendine ait bir blok zinciri ağına sahip olabilir.
Bitcoin ve Ethereum gibi blok zincirleri halka açıktır. Örneğin Ethereum'u ele alalım. Herkes Ethereum'a erişebilir, üzerine inşa edilen dapp'lerle etkileşime girebilir, işlemleri yürütebilir vb. Buna göre, bunun gibi bir zincir halka açık bir blok zinciridir.

Dolayısıyla, kamusal (genel) ve özel blok zincirlerini karşılaştırırken belirgin bir fark olduğu açıktır. Ancak, aralarında net benzerlikler var mı?

Genel ve Özel Blok Zincirleri Arasındaki Benzerlikler

Hem özel hem de genel blok zincirleri "yalnızca ekleme" özelliğine sahiptir, yani ağa yalnızca bilgi veya veri eklenebilir ve ağdaki katılımcılar bunu değiştiremez. Ayrıca, blok zincirinin bu özelliği teknik olarak blok zincirinin değişmez olduğu anlamına gelir. Bunu değiştirebilecek tek nadir durum, bir bilgisayar korsanının ağın "hash gücünün" çoğunluğunu (%51) elde etmesi durumunda ortaya çıkar.

Ne genel blok zincirinde ne de özel blok zincirinde "güncelleme" ya da "silme" seçenekleri mevcut değildir. Bir blok zincirindeki bilgiler zaman sıralı, sıralı verilerdir. Ayrıca, işlemler bir veri zinciri oluşturan bloklar halinde görünür. Bu özellik özellikle kullanışlıdır çünkü doğruluk, hesap verebilirlik ve şeffaflık sağlar. İlgili blok zincirini kullanan her birey, gerçekleşen her bir işlemi görebilir.

Özel Blok Zinciri Nedir?


Özel bir blok zinciri ile halka açık bir blok zinciri arasındaki en büyük fark oldukça açıktır; özel bir blok zinciri özel olarak çalışır. Blok zincirinin merkezi olmaması amaçlansa da, özel blok zinciri ağları doğal olarak merkezi hale gelir. Kuruluş ya da şirket bloklara kimin erişebileceğini yönetebilir. Ayrıca, özel bir blok zinciri daha merkezidir, yüksek oranda ölçeklenebilir ve daha az enerji tüketir.

Özel bir blok zinciri bazen "izinli blok zinciri" olarak da bilinir. Özel bir blok zinciri, blok zincirine kimlerin erişebileceğini denetleyecek bir otorite gerektirse de, daha az güvenli olabilir. Ağdaki katılımcı sayısı azaldıkça, verilerin kontrolünü ele geçirmek potansiyel saldırganlar için neredeyse zahmetsiz hale gelebilir. Dahası, özel bir blok zincirinde yalnızca birkaç düğüm bulunduğundan, bir bilgisayar korsanının ağı ele geçirmesi daha kolay olacaktır.

Halka Açık / Genel Blok Zincirlerinin Avantajları

Halka açık bir blok zincirinin avantajı, gerçekten merkezsizleştirilmiş ve demokratikleştirilmiş olmasıdır. Ağa herkes katılabilir. Ağı yönetecek tek bir otorite yoktur. Halka açık blok zincirinin bir avantajı da ağda ne kadar çok katılımcı olursa o kadar güvenli hale gelmesidir. Ağ içinde ne kadar çok düğüm varsa, bilgisayar korsanlarının kontrolü ele geçirmesi o kadar karmaşık hale gelir.

İzinsiz olmalarına rağmen, halka açık blok zincirleri doğal güvene sahip olmayan varlıklar için idealdir. Dahası, nadiren karşı tarafları vardır. Örneğin, bir arabanın tüm geçmişine ilişkin veriler blok zincirinde yer alabilir. Buna göre, blok zinciri defteri, doğru bir araba geçmişi sağlamak için tüm satışlarını, onarımlarını ve güncellemelerini takip edebilir.

Halka açık blok zincirlerinin bir diğer önemli avantajı da açık kaynaklı olmaları nedeniyle her türlü iş uygulamasıyla uyumlu olmalarıdır. Bir blok zincirinin içerdiği veri türü konusunda herhangi bir kısıtlama yoktur. İşletmeler halihazırda tıbbi işlemlerin, belgelerin, kimlik bilgilerinin, tedarik zinciri kayıtlarının vb. kayıtlarını saklamak için blok zinciri kullanmaktadır. Daha da olağanüstü olanı, dünyanın herhangi bir yerindeki herkesin blok zincirine erişebilmesidir. İnternet erişimi olduğu sürece herkes blok zincirindeki anlık küresel işlemlere kolayca erişebilir.

Son olarak, halka açık blok zincirinin özel blok zincirine karşı bir başka çekici özelliği de anonimliktir. Özel blok zincirleri katılımcılar için benzersiz bir kimlik gerektirir. Halka açık bir blok zinciri, bir işlemi veri bitleri olarak halka açık bir deftere yayar, bu nedenle kimliği tek bir kullanıcıya kadar izlemek imkansızdır.

Halka Açık / Genel Blok Zincirlerinin Dezavantajları

Halka açık bir blok zincirinin açık bir dezavantajı enerji tüketimidir. Örnek olarak Bitcoin'i ele alalım. Halka açık blok zinciri, iş kanıtı (PoW) mekanizması kullanarak çalışır. PoW, düğümlerin işlemi tamamlamak ve bir ödül almak için birbirleriyle yarıştığı anlamına gelir. Ancak bu süreç enerji yoğun olabilir ve önemli miktarda zaman alabilir. Halka açık blok zincirlerinin bir başka dezavantajı da, halka açık bir blok zincirinin çoğu zaman işlemleri daha yavaş bir hızda işlemesidir.

Ayrıca, blok zincirindeki daha fazla katılımcı, özel blok zincirine kıyasla halka açık blok zincirinde daha fazla güvenlik sağlarken, işlem süresini önemli ölçüde yavaşlatır. Özel blok zincirleriyle karşılaştırıldığında, halka açık blok zincirindeki ölçeklenebilirlik sorunları, çok sayıda işlemle ağa yük bindirmektedir.

Halka açık blok zincirinin bir diğer dezavantajı da tam gizliliğin olmamasıdır. Herkese açık bir blok zincirindeki işlemlere herkes erişebildiğinden, hassas bilgileri görebilirler. Buna karşılık, bir adresin kimliği ortaya çıkarsa, anonimlik ortadan kalkar. Ek olarak, mevcut halka açık blok zincirlerinin çoğu, kötü niyetli bilgisayar korsanlarını ve hırsızları çekebilecek kripto para birimleri için tasarlanmıştır.

Neden Özel Blok Zincirleri Kullanılmalı?

Özel bir blok zincirinin en çekici özelliklerinden biri ölçeklenebilirliğidir. Çok fazla işlem ve katılımcı barındırmadıkları için, özel blok zincirleri, özellikle halka açık bir blok zinciri ağına kıyasla oldukça hızlı bir işlem hızına sahiptir.

Bir şirket kişisel olarak kontrol edebileceği ve özel erişim izni verebileceği bir ağa sahip olmak istediğinde; özel bir blok zinciri bir numaralı tercihtir. Bu özel blok zincirleri binlerce işlemi birkaç saniye içinde gerçekleştirebilir.


Blok zinciri teknolojisinin başlangıçta amaçladığı gibi merkezi olmasa da, özel bir blok zincirinin bir dezavantajı vardır - kötü niyetli saldırılara karşı daha hassastır. Çoğu durumda, özel blok zinciri ağları merkezileştirilmiştir ve çok az sayıda düğüme dayanır. Bu şekilde, bilgisayar korsanları tüm ağın kontrolünü daha kolay ele geçirebilir ve bir şirketi büyük risk altına sokabilir.

Özel bir blok zincirinde, ağ operatörü defteri kimin okuyabileceği, yazabileceği ve ekleyebileceği konusunda erişim izni verebilir. Ayrıca, operatör ağ genelinde düğümlerin tahsisine karar verebilir. İşletmeler genellikle yüksek ölçeklenebilirlik ve güvenilir bir ortam sunan iş uygulamaları oluşturmak için özel bir ağa başvurur. 

Özel Blok Zincirleri Kamusal Blok Zincirlerinden Daha mı İyi?

Bir kuruluşun kullanmayı seçtiği blok zinciri ağının türü, bireysel kullanım durumuna bağlıdır. Halka açık blok zinciri ağları zaman içinde daha güvenli hale geldikçe, özel blok zinciri ağları daha az kritik hale gelir.

Ölçeklenebilirlik ve kontrol öncelikliyse özel bir blok zinciri tercih edilmelidir. Özel blok zinciri, blok zincirine özelleştirilmiş erişime izin vererek ağ içinde daha fazla kontrol ve daha hızlı işlemler sağlar. Ayrıca, özel bir blok zincirindeki kullanıcılar tamamen anonim kalamayacağından, ağa daha fazla güven duyulmasını sağlar. Bununla birlikte, özel bir blok zinciri ağı ölçeklenebilirlik ve kontrole öncelik veren işletmeler için mükemmeldir.

Bununla birlikte, merkezi ağı göz önünde bulundurmak önemlidir. Bu tür bir ağdaki sınırlı sayıda düğüm, bilgisayar korsanlarına halka açık bir blok zinciri ağına göre daha iyi bir saldırı fırsatı verebilir.

Anonimlik Neden Önemlidir?

Anonimlik ve gizlilik, blockchain teknolojisinin başarısının önemli parçalarıdır. Bireyler ve şirketler işlem gerçekleştirdiklerinde, bilgileri kamunun bilgisinden uzak tutmak isteyebilirler.

Bir blok zincirinde, işlemler orijinal cüzdan adreslerine kadar takip edilebilir. Ancak bu, kendilerine bağlı başka hiçbir tanımlayıcı bilgi olmadan özel bir anahtardaki sayılardan ibarettir. Bunu eski sistemle karşılaştıralım. Standart bir banka hesabı, bir birey ya da şirketle ilgili tüm tanımlayıcı bilgilere sahiptir. Ayrıca, bankalar isim, adres ve diğer hassas ayrıntılar gibi bilgileri saklar. Ancak anahtarlar yalnızca işlemin yapıldığı cüzdanı tanımlar.

Blok zincirinin sağladığı anonimlik, kullanıcıların kaçırılma ve hırsızlığın hedefi olmalarını önlemeye yardımcı olabilir. Blok zinciri kullanıcıları, haftanın hangi günü ya da günün hangi saati olursa olsun, dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar, sadece birkaç dakika içinde güvenli bir şekilde işlem yapabilirler. Ayrıca, bankaların aksine, blok zinciri ağlarının çalışma saatleri yoktur.

Ne yazık ki, blok zincirinde anonimlik hem avantaj hem dezavantajı olan bir durumdur. Teknoloji katılımcılarını anonim tutarken, bu durum kara para aklama gibi suç odaklı faaliyetler için fırsatlar sağlayabilir.